گازهای سودمند اطراف ما

 

مجله علمی ایلیاد - آیا می‌دانستید هوایی که تنفس می‌کنیم، تنها اکسیژن نیست؟ در واقع هوا از چند گاز مختلف مانند نیتروژن، اکسیژن، دی‌اکسید کربن، آرگون، نئون و بسیاری از گازهای دیگر تشکیل شده است. هر کدام از این گازها، به‌تنهایی خواص مفیدی مربوط به خود را دارند؛ آن‌قدر که جدا کردن آن‌ها از هوای اطرافمان بی‌نهایت سودمند است.

این فرآیند «تقطیر جزء‌به‌جزء» نامیده می‌شود که شامل دو مرحله است. اولین مرحله به سرد کردن هوا تا دمای پایین نیاز دارد، که همان تبدیل گاز به مایع است. دومین مرحله، گرم کردن مایع به دست آمده است. بنابراین گاز موجود در مخلوطِ به‌دست آمده، در نقطه‌ی جوشِ مربوط به خود بخار می‌شود. کلید موفقیت در این عملیات، دانستن این مطلب است که هر عنصر موجود در هوا‌، دمای جوش ویژه‌ی خود را دارد و مادامی‌ که از این دمای جوش اطلاع داشته باشیم، می‌توانیم آن گاز را به‌دست آورده و جمع‌آوری کنیم.

اکسیژن مایع در انرژی موشک‌ها به‌ کار برده می‌شود. از گاز اکسیژن در دستگاه تنفس مصنوعی استفاده می‌شود. در درست کردن کودها از نیتروژن استفاده شده و ترکیب‌های اسید‌نیتریک نیتروژن در مواد منفجره به کار برده می‌شوند.

گازهای دیگر نیز هر کدام کاربردهای مخصوص به خود را دارند. به عنوان مثال، گاز آرگون به دلیل قابلیت غیرواکنشی بودن، برای پرکردن فضای خالی حباب‌های لامپ روشنایی به کار می‌رود. دی‌اکسید کربن در کپسول‌های آتش‌نشانی استفاده می‌شود و برای خاموش کردن آتش در مایعات داغ و آتش‌زا و آتش‌های ناشی از برق بسیار مناسب است. از موارد استفاده‌ی گازها بسیار می‌توان نام برد؛ اما به این اکتفا می‌کنیم که بگوییم تقطیر جزء‌به‌جزء فرآیندی بسیار پُرفایده برای بشر در تمام جهان به شمار می‌آید.
 

نوشته: Science Facts

ترجمه: مجله علمی ایلیاد