رسوبات، عصر یخبندان را رمزگشایی میکنند
مجله علمی ایلیاد - تاریخگذاری دقیقترِ لایههای سنگهای رسوبی باستانی و کریستالهای زیرکون ثابت کردهاند که رویداد انقراض «پرمین-تریاسه» از عصر یخبندانی کوتاه ناشی شده است. تحقیق جدید نشان میدهد که مرزِ پرمین-تریاسه شواهدی دارد مبنی بر اینکه یکی از بزرگترین انقراضها در تاریخ زمین در آن رخ داده است. تقریبأ ۹۵ درصد از گونههای دریایی از این سیاره ناپدید شدند. تاکنون دانشمندان معتقد بودند که انقراض انبوه ناشی از گرم شدن کرهی زمین است؛ اما تحقیق جدید نشان میدهد که انقراض انبوه در دورهای کوتاه از کاهش دمای شدید قبل از گرم شدن کرهی زمین رخ داده است.
افشاگریهای اخیر نتیجهی تحلیل دقیقِ لایههای رسوباتِ یافت شده در حوضهی رودخانهی «Nanpanjiang» در جنوب چین هستند. لایههای باستانی به محققان دانشگاه ژنو و زوریخ در سوئیس اجازه دادند تا تنوع زیستیِ در حال تغییر و تاریخچهی آب و هوا را در دورههای پرمینوتریاس توضیح دهند. «جورن بارسل»، محقق در یک خبرگزاری توضیح داد: «چند سطح مقطع از صدها متر رسوباتِ حوضه ایجاد کردیم و جایگاههای دقیقِ بسترهای خاکسترِ حاوی این رسوبات دریایی را تعیین کردیم.»
محققان کریستالهای زیرکون را از لایههای خاکسترِ گیر افتاده در سطح مقطعهای رسوبات بازیابی کردند و بدین وسیله توانستند جدول زمانی دقیقی را طراحی کنند. زیرکون، عنصر اورانیوم را ترکیب میکند و با مرور زمان و سرعت ثابت به سرب تجزیه میشود. «اورس اسکالتگر» محقق میگوید: «به همین دلیل با اندازهگیری غلظتهای اورانیوم و سرب توانستیم یک لایه رسوب را با دقت ۳۵ هزار سال تاریخگذاری کنیم که در حال حاضر برای دورههای بیش از ۲۵۰ میلیون سال دقیق است.»
تحلیل لایههایی که به تازگی تاریخگذاری شدهاند کاهش معناداری را در سطوح آب دریا در حین رویداد انقراض نشان داد. تنها توضیح برای چنین کاهش چشمگیری در سطوح آب، افزایش ناگهانی یخ است. عصر یخبندان فقط ۸۰ هزار سال به طول انجامید؛ اما سرمای شدید به اندازهای بود که اکثر گونههای دریایی را از بین برد.
رسوبات خاکستر افزایش کمی را در فعالیت آتشفشانی نشان میدهد و آزاد شدن دیاکسیدگوگرد در جو زمین خورشید را مسدود کرد و باعث شد عصر یخبندانِ کوتاه ایجاد شود. اسکالتگر نتیجه گرفت: «علتِ ناپدید شدنِ برخی از گونهها در عصر یخبندان فعالیت اولین آتشفشان در تلههای سیبری بوده است.» محققان جزئیاتِ تحلیل رویداد انقراضِ پرمین-تریاسه را در مجلهی Scientific Reports منتشر کردند.
نوشته: بروکس های
ترجمه: مجله علمی ایلیاد