قدیمیترین دندان در ایتالیا پرشده بود!
مجله علمی ایلیاد - آیا از دندانپزشک میترسید؟ خوشحال باشید که در عصر یخبندان زندگی نمیکنید. یک جفت دندان جلو مربوط به ۱۳،۰۰۰ سال پیش در ایتالیا کشف شده است که حاوی ابتداییترین مواد شناخته شده برای پر کردن دندان است؛ قیر معدنی! این دو دندان جلویی طرف بالا متعلق به شخصی است که در سایت باستانشناسی «ریپارو فردیان» نزدیک لوکا در شمال ایتالیا کشف شده است.
هر دندان دارای سوراخی بزرگ در قسمت جلویی است که تا کانالهای ساقهی دندان ادامه پیدا کردهاند. «استفانو بنازی»، باستانشناس دانشگاه بلونیا میگوید: «این مورد کاملاً غیرطبیعی است و چیزی نیست که در دندان معمولی ببینید.» بنازی و گروه وی از انواع روشهای میکروسکوپی استفاده کردهاند تا بتوانند نگاه دقیقی به داخل این سوراخها داشته باشند و توانستهاند مجموعهای از خطوط افقی ریز را بر روی دیوارهی حفرهها پیدا کنند که نشان میدهد این حفرهها ابتدا ایجاد شدهاند و سپس توسط ابزارهای سنگی ریز، بزرگتر شدهاند.
خطوط یافت شده توسط بنازی و همکارانش مشابه خطوط موجود در دندانهای ۱۴،۰۰۰ سالهی یافته شده در مکان دیگری از ایتالیا بوده است. نمونهی اخیر در واقع اولین نمونهی شناخته شده از دندانپزشکی انسانها بوده است. دندانهای جدید همچنین نوآوریهای دندانپزشکی نیز دارد. حفرهها دارای نشانههایی از قیر معدنی به همراه فیبر گیاهان است که مو نیز در آن جاسازی شده است و بنازی فکر میکند اینها شواهدی از مواد پر کردن دندان پیش از تاریخ هستند.
در حالی که هدف از فیبر گیاهان و مو معلوم نیست، بهنظر میرسد آنها در زمان ایجاد حفرهها به آن اضافه شدهاند و نمیتوان گفت بقایای غذاهایی است که بعد از آن توسط صاحب دندان خورده شده است. بنا به گفتهی بنازی، دندانپزشک پارینه سنگی حفرهها را ایجاد کرده و سپس آنها را با قیر معدنی پر کرده است تا درد آن را کاهش دهد و بدین طریق از ورود غذا به درون حفرهها جلوگیری کند؛ دقیقاً مانند عملیات دندانپزشکی نوین امروزی است.
«کلودیو تونیز»، باستانشناس در دانشگاه وولونگنگ استرالیا میگوید که احتمالاً قیر معدنی بههمراه تعدادی از داروهای گیاهی بهعنوان داروی ضدعفونیکننده استفاده میشده است همچنانکه در نمونههای دیگر دندانپزشکی پیش از تاریخ هزاران سال بعد، از موم زنبور عسل بدین منظور استفاده شده است. تونیز میگوید: «این دندانها نشان میدهد که انسانها هزاران سال قبل از اینکه ما تولید سیستماتیک غذاهایی مانند حبوبات و عسل را شروع کنیم که به نظر میرسد دلایل اصلی افزایش مشکلات دندان مانند حفرهها باشند، درمانهای دندانپزشکی پیشرفتهای داشتهاند.
بنازی میگوید: «در زمان پارینه سنگی ابتدایی، در زمانی که صاحب دندان یافت شده زندگی میکرده است، همچنانکه مردم جدیدی از شرق نزدیک به اروپا وارد شدهاند، این قاره تغییرات فرهنگی عظیمی را تجربه کرده است. این مردم جدید ممکن است با خود انواع جدیدی از غذا را آورده باشند که باعث ایجاد حفره در دندانهای آنها شده باشد. تغییرات ایجاد شده در رژیم غذایی و ایجاد شدن حفرهها میتواند منجر به ایجاد دندانپزشکی شده باشد.» با داشتن تنها دو دندان، بنازی قادر نیست در مورد بیمار اطلاعات بیشتری ارائه دهد. همهی چیزی که میتوان در مورد او گفت این است که بر اساس میزان پوشش میتوان حدس زد این خانم یا آقا جوان نبوده است.
نوشته: برایان اووِن
ترجمه: امید محمدی - مجله علمی ایلیاد