خشکسالی‌ای که باعث کشف بنای اسرارآمیز شد!

 

مجله علمی ایلیاد - خشکسالی، پهپاد و کمی شانس. این چیزی بود که باعث شد عکاس «آنتونی مورفی»، بنای تاریخی عظیمی را در شمال شرقی ایرلند کشف کند که قدمت آن به دوره‌ی نوسنگی برمی‌گردد. بنای تاریخی عظیم که تصور می‌شود ۵۰۰۰ ساله باشد، از محل مخفی آن در زیرِ زمین، در مزرعه‌ای در شمال شرقی ایرلند، پدیدار شد.

یک خشکسالی جادویی که از یک ماه پیش تا کنون تمام بریتانیا را درگیر کرده، حداقل برای دنیای باستان‌شناسان چند مزیت داشته است. این خشکسالی بود که باعث شد، آنتونی مورفیِ نویسنده و عکاس برای اولین بار بنای تاریخی را پیدا کند. اولین بنا گذرگاهی تاریخی در منطقه‌ی برونا بوینی ایرلند بود. مورفی که صاحب وب‌سایت Mythical Ireland است، به همراه دوست عکاسش «کن ویلیام»، در نزدیکی غار نوسنگی نیوگرنج در شهرستان میس، دقیقاً در ۵۰ کیلومتری شمال دوبلین، این بنای تاریخی را یافت.

این بنای تاریخی که به سال ۳،۱۵۰ تا ۲،۵۰۰ سال قبل از میلاد برمی‌گردد، در نزدیکی سایت برونا بوینی که ثبتِ میراث جهانی یونسکو است، در نزدیکیِ رودخانه‌ی بوین، که به عنوان بزرگ‌ترین مجموعه‌ی اروپایی از مکان‌های اولیه‌ی پیش از میلاد شناخته شده است، یافته شد. علاوه بر اینکه نیوگرنج در این دره قرار دارد، بناهای «Knowth» و «Dowth» که دو عدد از برجسته‌ترین مقبره‌های نوسنگی است، در این دره واقع شده‌اند.

ترکیب مساعدی از عوامل به مورفی کمک کرد تا این اثر باستانی را کشف کند. البته جادوی خشکسالی هم نقش ضروری و مهمی در این کشف داشت. این بنا پیش از این هرگز مشاهده نشده بود، زیرا زیر خاکی که در آن کشاورزی می‌شد، مدفون شده بود. طی یک خشکسالی جادویی، مقادیر کمی از آب که در خاک باقی مانده بود به تیرک‌های چوبیِ پوسیده‌ی غول‌پیکر زیر زمین چسبید. این باعث مفیدتر شدنِ محصولاتِ روی بنای تاریخی شد و آن‌ها را کمی سالم‌تر و سبزتر از سایر محصولات کرد.

کشاورزان نتوانستند از زمین، متوجه‌ی این تفاوتِ حداقلی شوند، اما پهپادهایی که در بالای آن پرواز می‌کردند، شاهد این تفاوت بودند. تفاوت در رنگ محصولات باعث شد که طرحِ روی بنای یادبود از بقیه‌ی زمین کشاورزی متفاوت باشد.

مورفی، با مشاوره‌ی «استفن دیویس» از دانشکده‌ی باستان‌شناسی دانشگاه دوبلین، تصمیم به بررسی سایت باستان‌شناسی که قبلاً شناخته شده بود، گرفت. این سایت «پی» نام داشت.

مورفی پس از خواندن گزارشاتی مبنی بر اینکه موج گرما، کشفیات باستان‌شناسی قابل توجهی را در انگلستان رقم زده، فکر کرد که می‌تواند از این مزیت خشکسالیِ جادویی در ایرلند هم استفاده کند. در حالی که او و ویلیامز در حال پرواز دادنِ پهپادهای خود بودند، هر دوی آن‌ها طرحی از دایره‌ی شکسته‌ای را یافتند که از مزارعِ روی دوربین مورفی قابل روئیت بود.

مورفی در وب‌ سایت خود گفت: «ما فوراً فهمیدیم، چیزی که داریم می‌بینیم بسیار خاص و عظیم است. هر دوی ما با بناهای تاریخیِ ثبت‌شده‌ی بوین آشنا هستیم و می‌دانیم که قبلاً هیچ‌ چیز با این اندازه در آن زمین ثبت نشده است.» تصاویر، دو دایره‌ی متمرکز از آنچه که احتمالاً ممکن است تیرک‌های چوبی غول‌پیکر باشد را نشان می‌دهد. در غرب این بنای تاریخی، محوطه‌ی دیگری است و در قسمت‌های دورتر در شمال شرقی، حتی دایره‌های شکسته‌شده‌ی بیشتری وجود دارد.

مورفی می‌گوید: «این کشف حیرت‌انگیز است، زیرا بناهای تاریخی بسیار نادر هستند و در این منطقه که قبلاً توسط باستان‌شناسان مورد مطالعه قرار گرفته، حتی نادرتر هم هستند.» سخنگوی خدمات بناهای تاریخی ملی ایرلند می‌گوید: «در این سایت بررسیِ فنی‌تری خواهیم داشت. با این وجود مطمئین نیستیم که بررسی‌های آتی چگونه در آینده انجام خواهد شد، زیرا این بنای یادبود در ملک خصوصی یافته شده است.»

زمان برداشت که فرا برسد، تا زمانی که خشکسالیِ دیگری رخ بدهد که در هرجایی می‌تواند از چندین سال تا چندین دهه طول بکشد، این اثر تاریخی دوباره برای همه غیرقابل مشاهده خواهد بود. آخرین خشکسالی در ایرلند در سال ۱۹۷۶ رخ داد، یعنی زمانی که هیچ پهپادی وجود نداشت که به یافتن بنای تاریخی کمک کند.

این کشف، به دلیل ویژگی‌های عجیب و غریبِ بنای تاریخیِ گذرگاهی که در دیگر ساختارهای تاریخی اواخر دوره‌ی نوسنگی یافت نشده است، حتی غیرعادی‌تر هم است. دیویس که خواسته‌های وی باعث شد مورفی این سایت را کشف کند، می‌گوید که این اولین بنای تاریخیِ گذرگاهی است که مشاهده کرده است. دیویس اظهار دارد: «فوق‌العاده‌ترین و غیرمنتظره‌ترین و همچنین غیرقابل توضیح‌ترین بخش این یافته، ماهیتِ تکه تکه‌ای بودنِ گودال است. من وقتی برای اولین بار عکس را دیدم، فکر کردم محوطه‌ی جاده‌ای است؛ اما خیلی منظم است و ویژگی‌های دیگری دارد که بسیار مختصِ اواخر نوسنگی است.»

هنوز معلوم نیست که این آثار عظیمِ گذرگاهی که توسط انسان‌های باستانی ساخته شده‌اند، به چه منظور ساخته شده‌اند. نظریه‌ی غالب این است که این آثار احتمالاً به عنوان مکان مقدسی برای مهاجران ساخته شده است تا مراسم تشریفاتی و مذهبی یا آیین‌های خود را در آنجا انجام دهند.

 

نوشته: نیکول آرک
ترجمه: زهرا جهانبانی - مجله علمی ایلیاد