دانشمندان معمای شکل‌گیری الماس آبی نادر را حل کردند!

 

مجله علمی ایلیاد - گروهی متشکل از دانشمندان مختلف، ۴۶ الماس آبی را تجزیه و تحلیل کردند تا دریابند که این الماس‌ها در چه عمقی از زمین شکل می‌گیرند و نحوه‌ی شکل‌گیری رنگ بی‌نظیر آن‌ها چیست؟

الماس‌های آبی یا الماس نوع «IIb»، الماس‌هایی فوق العاده نادر هستند. در واقع به سختی می‌توان یک‌صدم از ۱ درصد الماس‌های جهان را، به‌عنوان الماس نوع IIb طبقه‌بندی کرد. یکی از معروف‌ترین الماس‌های آبی جهان، «الماس امید» است که از سال ۱۹۵۸ در موزه‌ی ملی تاریخی اسمیتسونیان نگهداری می‌شود. الماس امید دارای طول عمری برابر با چهار قرن است و حتی در اختیار پادشاه فرانسه؛ «لوئیس چهاردهم» نیز قرار داشت. الماس آبی فوق‌العاده گران است. خوشبختانه، دانشمندان توانستند این الماس را نیز در تجزیه و تحلیل خود در اختیار داشته باشند.

این مطالعه که در ماه آگوست ۲۰۱۸ در مجله‌ی Nature منتشر شد، نشان داد که الماس نوع IIb در عمق سیاره‌ی زمین تشکیل می‌شود و حداقل عمق لازم برای تشکیل آن، عمق انتقال بین گوشته‌ی بالا و پایین سیاره‌ی زمین است. جالب است بدانید که، آن‌ها رنگ بی‌نظیر خود را از عنصر بُرن می‌گیرند؛ عنصری که بر روی سطح زمین به وفور یافت می‌شود.

به طور دقیق، الماس آبی در عمق بین ۴۱۰ و ۶۶۰ کیلومتری زیر سطح زمین تشکیل می‌شود. البته برخی از الماس‌هایی که برای مطالعه مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند، از مناطقی با عمق بیشتر از ۶۶۰ کیلومتر به دست آمده بودند. بیشترین جواهرات را می‌توان از اعماق ۱۵۰ تا ۲۰۰ کیلومتری زیر سطح زمین به دست آورد. اگر الماس آبی در این عمیق از گوشته‌ی زمین یافت می‌شود، چگونه در تماس با برن که بر روی سطح زمین فراوان است، قرار می‌گیرد؟

گروه متشکل از دانشمندان به ریاست «ایوان اسمیت» از موسسه‌ی زیست‌شناسی آمریکا، دریافتند که برن از طریق بسترهای دریایی‌ای که به وسیله‌ی فرآیندی به نام «فرونشست» تحت فشار قرار گرفته‌اند، به داخل گوشته‌ی زمین فرو می‌رود، یا زمانی که صفحه‌ای تکتونیکی زیر صفحه دیگر قرار می‌گیرد، این اتفاق رخ می‌دهد. برن با مواد معدنی غنی آب که پس از واکنش‌های ژئوشیمیایی بین آب دریا و سنگ‌های موجود در صفحه‌ی اقیانوسی، به حالت کریستالی در آمده‌اند، ترکیب می‌شود.

به غیر از توضیح این موضوع که چگونه الماس آبی نادر، رنگ آبی خود را به دست می‌آورد، یکی دیگر از این مطالعه‌ها کشف کرده که مواد معدنی درون آب می‌توانند در اعماق بیشتری از گوشته‌ی زمین نفوذ کنند. این اطلاعات، اطلاعات جدیدی در میان جامعه‌ی علمی به شمار می‌آیند.

«استیون شوری»، یکی از نویسندگان این مطالعه، گفت: «به لطف این کشف جدید که نشان می‌دهد الماس‌های آبی دارای ریشه‌های فوق‌العاده عمیقی هستند، هم اکنون ما می‌دانیم که بهترین الماسِ با کیفیت جهان، از  عمیق‌ترین مناطق سیاره‌ی ما به دست آمده است.»

 

نوشته: آتنا ینکو
ترجمه: سهیلا دوست‌پژوه - مجله علمی ایلیاد