گام اول در درمان ایدز

مجله علمی ایلیاد - انجام یک مطالعه با همکاری دانشگاه‌های تمپل و نبراسکا برای اولین بار منجر به حذف دی‌ان‌ای مربوط به ویروس «HIV-1» از ژنوم یک موجود زنده شده است. این ویروس مسئول بروز بیماری ایدز است. نتایج این مطالعه در مجله‌ی Nature Communications گزارش شده است و یک قدم به جلو برای درمان عفونت HIV محسوب می‌شود. «کامل خلیل» از بخش علوم اعصاب دانشگاه تمپل، می‌گوید: «مطالعه‌ی ما نشان داد که درمان‌های متوقف‌کننده‌ی تکثیر HIV و همچنین درمان‌های انجام شده به‌وسیله‌ی ویرایش ژنی می‌توانند ویروس را از سلول‌ها و اندام حیوان دارای عفونت حذف کند.»

دکتر «جندلمن» به‌عنوان متخصص بیماری‌های عفونی، می‌گوید: «این نتایج به‌دست نمی‌آمد، مگر با تلاش شبانه‌روزی یک گروه از متخصصین رشته‌های مختلف. به اشتراک گذاشتن دانسته‌های همه‌ی ما منجر به این کشف بزرگ شده است.» درمان‌های کنونی HIV بر روی استفاده از روش «ART» تمرکز می‌کند. این روش تکثیر HIV را متوقف می‌کند، ولی خود ویروس را از بدن حذف نمی‌کند. بنابراین به‌عنوان یک روش درمانی محسوب نمی‌شود و باید آن‌را برای مدت‌های طولانی مورد استفاده قرار داد. اگر استفاده از این درمان متوقف شود، ویروس مجدداً فعال شده و تکثیر خود را شروع می‌کند و بیماری ادامه می‌یابد. شروع مجدد بیماری با توانایی ویروس در یکپارچه کردن دی‌ان‌ای خود درون ژنوم‌های سلول‌های سیستم ایمنی همراه است و در آنجا از آسیب دیدن توسط داروهای مقابله‌ای مصون می‌ماند.

دکتر خلیل و همکارانش از تکنولوژی «CRISPR-Cas9» برای ویرایش ژنی و درمان ژنی استفاده کرده‌اند و توانسته‌اند دی‌ان‌ای ویروس HIV را از ژنوم سلول‌های میزبان آن حذف کنند. آن‌ها نشان داده‌اند که در موش‌ها این روش ویرایش ژنی توانسته به موفقیت بالایی دست یابد. مشابه روش ART، روش ویرایش ژنی نیز نمی‌تواند به‌صورت کامل ویروس HIV را حذف کند. به همین خاطر، دکتر خلیل و همکارانش روش ویرایش ژنی را با روش LASER ART ترکیب کردند. روش LASER ART در واقع تکثیر ویروس را در سطوح پایینی نگه می‌دارد. داروهای این روش به‌صورت نانوکریستال هستند و به راحتی به بافت‌های آسیب دیده انتقال می‌یابند. این نانوکریستال‌ها برای هفته‌های متمادی می‌توانند درون سلول‌ها باقی بمانند و دارو را به آرامی آزاد کنند.

دانشمندان چندین موش بیمار را ابتدا با LASER ART و سپس با CRISPR-Cas9 درمان کردند و دریافتند که در یک‌سوم از موش‌ها دی‌ان‌ای ویروس HIV به‌طور کامل از بدن موش‌ها حذف شده است. به گفته‌ی دکتر خلیل، اکنون راه روشنی در جلوی دانشمندان وجود دارد که بتوانند برای درمان قطعی بیماران مبتلا به ویروس HIV تلاش کنند.