تولد یک جنین در ظرف آزمایشگاه

مجله علمی ایلیاد - در دهه‌ی کنونی، سلول‌های بنیادی به خاطر پتانسیل تولید بافت‌های مختلف و کاربرد آن‌ها در مطالعه‌ی بیماری‌ها از اهمیت بالایی برخوردار شده‌اند. از سلول‌های بنیادی در حال حاضر در درمان آسیب‌های نخاعی و دیابت استفاده شده است. اکنون دانشمندان دانشگاه ویرجینیا از سلول‌های بنیادی جنین موش برای ساخت پیچیده‌ترین مدل پستاندار، یعنی یک جنین موش در ظرف آزمایشگاهی استفاده کرده‌اند. جنین موش ساخته شده دارای قلبی است که تپش دارد و ماهیچه‌های آن در حال رشد هستند. رگ‌های خونی، سیستم گوارش و سیستم عصبی این جنین همگی در ظرف آزمایشگاهی در حال تشکیل هستند.

سلول‌های بنیادی در حقیقت سلول‌هایی هستند که هنوز سرنوشت آن‌ها مشخص نیست و این قابلیت را دارند که تبدیل به بیش از ۲۰۰ نوع سلول مختلف شوند. به این ترتیب سلول‌های بنیادی را می‌توان برای درمان بیماری‌های مختلف و ترمیم بافت‌های متفاوت استفاده کرد. تبدیل سلول‌های بنیادی به هر کدام از سلول‌های بافت‌های بدن به اندازه‌ی کافی چالش‌برانگیز است، بنابراین تبدیل آن‌ها به یک مدل حیوانی پیچیده با سلول‌های متفاوت کار بسیار بزرگی است که اکنون دانشمندان آن‌را عملی کرده‌اند.

این مطالعه که نتایج آن در Nature Communications منتشر شده است، بر پایه‌ی مطالعات قبلی همین دانشمندان که در سال ۲۰۱۴ انجام داده بودند، بنا شده است. محققین در مطالعه‌ی سال ۲۰۱۴ توانسته بودند جنین ماهی را به این روش بسازند و با محدودیت‌های تولید مدل‌های حیوانی از طریق سلول‌های بنیادی آشنا شده بودند. در این تحقیقات جدید آن‌ها موفق شدند جنین کامل یک پستاندار را تولید کنند که سلول‌ها و بافت‌های آن همگی به صورت سازمان یافته در جای خودشان قرار گرفته‌اند. این جنین دارای ستون فقرات، دستگاه گوارش، قلب و مغز و نخاع کاملی است. این اولین باری است که دانشمندان توانسته‌اند مغز و نخاع را به عنوان پایه‌های سیستم عصبی جانداران درون آزمایشگاه بسازند.

نکته‌ی جالب موش ساخته شده به‌دست دانشمندان این است که بافت‌های مصنوعی آن نه تنها ظاهراً خوب ساخته شده‌اند، بلکه عملکرد این بافت‌ها نیز کاملاً درست است. محققین اذعان دارن که اندام‌های انسان از سلول‌های مختلفی ساخته شده‌اند که هر کدام از این سلول‌ها از بخش‌های مختلفی از جنین گرفته شده‌اند. تنها راهی که می‌توان به کمک آن اندام‌های کاملاً کاربردی ساخت، این است که جنینی تولید شود که همه‌ی سلول‌های لازم را داشته باشد. جنینی که دانشمندان در آزمایشگاه به کمک سلول‌های بنیادی ساخته‌اند این مشخصه را دارد.

هر چند این آزمایش قدم بزرگی برای استفاده از سلول‌های بنیادی در درمان و رشد پستانداران به حساب می‌آید، ولی هنوز هم تا انتهای این مسیر فاصله‌ی زیادی وجود دارد.

به گفته‌ی محققین این مطالعه، جنین ساخته شده در این تحقیق دارای نواقصی است که رشد آن‌را در اواسط دوره‌ی جنینی متوقف می‌کند. بنابراین هنوز شرایط برای به دنیا آمدن یک نوزاد موش در آزمایشگاه به طور کامل فراهم نیست، ولی آن روز دور از دسترس نیست.