چربی یا قند؟ عامل دیابت نوع ۲ کدام است؟

مجله علمی ایلیاد - ۱۰ درصد جمعیت دنیا درگیر دیابت نوع ۲ هستند و به همین دلیل این بیماری موضوع بهداشتی مهمی برای دنیا محسوب می‌شود و سالانه دانشمندان زیادی در مورد آن به تحقیق و مطالعه می‌پردازند.

در دیابت نوع ۲، سلول‌های بتا در پانکراس آسیب می‌بینند. این موضوع باعث می‌شود آسیب جدی به قلب، چشم و کلیه برسد. در سال‌های دهه‌ی ۱۹۷۰ میلادی، موضوعی مطرح شد و دانشمندان به این نتیجه رسیدند که قرار گرفتن سلول‌های بتا در معرض چربی باعث زوال آن‌ها می‌شود. در سال‌های اخیر دانشمندان به این نتیجه رسیدند که قرار گرفتن این سلول‌ها در معرض قند اضافی است که باعث آسیب رسیدن به آن‌ها می‌شود. با این حال، تاکنون اثر چربی بر روی سلول‌های بتا به‌عنوان یک موضوع ناشناخته باقی مانده بود.

دانشمندان سوئیسی برای درک بهتر این موضوع، سلول‌های بتا را در معرض چربی یا قند اضافی و یا هر دو قرار دادند و عملکرد آن‌ها را بررسی کردند. مضر بودن قند در عملکرد سلول‌ها کاملاً محرز شده است، ولی بررسی‌های اولیه نشان داده است که چربی نمی‌تواند عملکرد سلول‌ها را مختل کند.

قرار دادن سلول‌های بتا در معرض چربی و قند اضافی به صورت همزمان دانشمندان را به این نتیجه رسانده است که سلول‌ها در این وضعیت چربی را به‌صورت قطره‌ای در کنار خود حفظ می‌کنند تا در مواقع ضروری از آن استفاده کنند. آن‌ها دریافته‌اند که وجود این قطرات چربی نه تنها باعث ضعف سلول‌ها نمی‌شود، بلکه سلول‌ها را به شرایطی می‌رساند که بتوانند انسولین را به میزان مناسب ترشح کنند.

دانشمندان با مطالعه‌ی بیشتر سلول‌های بتا دریافته‌اند که اگر سلول‌های بتا در معرض چربی بوده باشند، در مقابله با قند اضافیِ خون، توانایی بالاتری دارند. بررسی مکانیسم سلولی این فرآیند نشان داده است که ذخیره‌ی چربی و جابه‌جایی آن به سلول‌ها کمک می‌کند تا خود را با شرایط قند اضافی تطبیق دهند. نتایج این مطالعه در مجله‌ی Diabetologia منتشر شده است.

وجود چربی به خودی خود چیز بدی نیست، زیرا بدن می‌تواند از آن به عنوان یک منبع انرژی بهره ببرد. برای اینکه از بروز دیابت جلوگیری شود، باید به چرخه‌ی استفاده از چربی اجازه داده شود تا به وضعیت فعال برسد. فعال شدن این چرخه، زمانی رخ می‌دهد که فرد فعالیت فیزیکی مناسبی داشته باشد.