رفتار بسیار جالب بک نوع مورچه

 

مجله علمی ایلیاد - این دنیایی است که در آن مورچه به مورچه کمک می‌کند. مورچه‌ها دوستان خود را که طی حمله به موریانه‌ها زخمی شده‌اند، به لانه برمی‌گردانند. این رفتاری غیرقابل انتظار از گونه‌ی حشرات است، زیرا حشرات معمولاً فرد محور رفتار می‌کنند. آن‌ها این کار را از روی خوش‌قلبی انجام نمی‌دهند؛ بلکه سربازهای زخمی باید برای حمله‌های بعدی آماده شوند و به سرعت دوباره به فعالیت بر ‌گردند. مورچه‌های «یورشگر آنالیس» گونه‌ای که در حومه صحرای آفریقا یافت شده، تنها از موریانه‌ها تغذیه میکنند؛ این گونه با ارتش‌های ۲۰۰ تا ۵۰۰تایی به لانه‌ی موریانه‌ها حمله می‌کنند. ابتدا مورچه‌های بزرگ که «مورچه‌های میجر» نامیده می‌شوند، دیواره‌ی لانه‌ی موریانه‌ها را می‌شکنند و سپس مورچه‌های کوچک که «ماینر» نامیده می‌شوند، به داخل لانه حمله کرده و موریانه‌ها را بیرون می‌کشند.

با این حال، سربازهایی که دهان‌های بزرگی دارند از لانه موریانه‌های دفاع می‌کنند، و حمله‌کنندگان اغلب در برابر جراحت‌های جدی دوام می‌آورند. مورچه‌هایی که دست و پای‌شان را از دست داده‌اند، بلافاصله پس از جراحت شدیداً معلول می‌شوند؛ اما پس از چند ساعت بعد از این‌که به مکانی امن برگرداننده شدند، می‌توانند مثل مورچه‌های سالم به سرعت بدوند.  «اریک فرانک» از دانشگاه وورتسبورگ آلمان می‌گوید: «آن‌ها در ابتدا به حرکت ادامه می‌دهند، چون فکر می‌کنند هنوز ۶ پا دارند؛ آن‌ها درون لانه در امنیت هستند تا با شرایط جدید سازگار شوند و نوع حرکت‌شان را تغییر دهند.»

فرانک و همکارانش در پارک ملی کومه در ساحل عاج، توسط دوربین‌های فروسرخ درون لانه مورچه‌ها را مشاهده کردند. آن‌ها شاهد ۵۴ بار حمله توسط مورچه‌ها بودند. به‌طور متوسط پس از هر بار حمله، سه مورچه به لانه برگردانده می‌شد که تمام آن‌ها از نوع ماینر بودند. به بیشتر آن‌ها موریانه‌ای چسبیده بود و برخی از آنان یک پای‌شان را از دست داده بودند.

فرانک میگوید «این مسئله بسیار جدید و غیرقابل انتظار بود.» پژوهشگران مورچه‌های مجروح را با رنگ آکرلیک نشانه‌گذاری کردند تا بهبود آن‌ها را مشاهده کنند. ۹۵% از آن‌هایی که به لانه بازگردانده شدند، به ادامه‌ی جنگ برگشتند، گاهی اوقات به فاصله کمتر از یک ساعت این پدیده رخ می‌داد. عملیات نجات همزمان با تولید «ماده‌ی شیمیایی فِرمون» در غده‌ی فک پایینی مورچه‌های مجروح  اتفاق می‌افتد. وقتی پژوهشگران ترشحات غده فک پایینی آن‌ها را به مورچه‌های سالم چسباندند، هم‌گروهیهایشان، آن‌ها را به لانه برگرداندند. این تنها موریانه‌ها نیستند که برای مورچه‌های مجروح شده خطر محسوب می‌شوند. وقتی پژوهشگران برخی مورچه‌های مجروح را وادار کردند به تنهایی به لانه برگردند، یک‌سوم آن‌ها از بین رفتند که بیشترشان توسط عنکبوت‌ها شکار شده بودند. این گروه تحقیقاتی تخمین زده که برگرداندن مجروحان به لانه، باعث می‌شود دسته‌های کلونی مورچه‌ها ۲۹% بزرگتر باشند.

فرانک معقتد است چندین خصیصه از این گونه‌ها باعث می‌شود، چنین رفتاری تقریباً تکامل پیدا کند؛ آن‌ها شکار می‌کنند، درصد بالایی از مجروحان و دسته‌های بسیار کوچک کلونی دارند، به این معنا که حضور هر یک از آن‌ها با ارزش است. او می‌گوید: «چندین گونه وجود دارد که در گروه‌های کوچک، موریانه‌ها را شکار می‌کنند؛ جایی که این رفتار تکامل پیدا می‌کند و من به دنبال آن بودم.»

«سارا هلمزکاهن» در دانشگاه ورمونت می‌گوید: «این رفتار در چندین شرایط مختلف می‌تواند چندین دلیل داشته باشد، ما اغلب فکر میکنیم مورچه‌ها مثل درختانی پر برگ هستند، شاید وجود هر یک خیلی مهم نباشد، چون تعداد بسیار زیادی از آن گونه وجود دارد. اما اگر دسته‌ای کلونی کوچک را در نظر بگیرید، در می‌یابید که حضور هر کدام سرمایه‌ای ارزشمند به‌شمار می‌آید.» او می‌گوید: «این نظریه که مورچه‌ها به هم‌نوعان خود کمک می‌کنند، خیلی مهم نیست. مورچه‌ها کارهای بسیاری برای کمک به یک‌دیگر انجام می‌دهند؛ اما این نوع از رفتار جایی که مورچه‌ها پس از مجروح شدن مراقبت می‌شوند، اصلی جالب و جدید در خیل رفتار حمایتی مورچه‌ها است.»
 

نوشته: سام ونگ

ترجمه: سوسن زارع - مجله علمی ایلیاد