سیاهچاله ابَرغول‌پیکر کهکشان هولمبرگ ۱۵‌اِی چگونه است؟

مجله علمی ایلیاد - اخترشناسان با استفاده از تلسکوپ خیلی بزرگ رصدخانه جنوبی اروپا «VLT»، موفق به کشف سیاهچاله‌ی غول‌پیکری در مرکز کهکشان «هولمبرگ ۱۵اِی» شدند؛ یک کهکشان بیضوی بسیار عظیم که یکی از اعضای اصلی خوشه‌ی کهکشانی «آبل ۸۵» به حساب می‌آید. در تصویر فوق، نمونه‌ای از سیاهچاله‌های عظیم‌الجثه در مرکز کهکشان‌ها دیده می‌شوند که بادهای فوقِ سریع و تابش را به بیرون پرتاب می‌کند.

جرم این سیاهچاله‌ها که در مرکز کهکشان‌های بزرگ قرار دارند، ۱۰ تا ۱۰۰هزار میلیارد برابرِ جرم خورشید است. اما کهکشان‌های مرکزی در خوشه‌های کهکشانی بزرگ، حاویِ سیاهچاله‌های غول‌پیکری هستند که جرم‌شان بیش از ۱۰ میلیارد برابر بیشتر از جرم خورشید است. دانشمندان به این نوع سیاهچاله‌هایی که اندازه‌های نامتعارف دارند، «سیاهچاله‌های ابَرغول‌پیکر» می‌گویند. تنها چند نمونه انگشت شمار از این سیاهچاله‌ها به تایید رسیده است.

 

سیاهچاله ابرغول‌پیکری که به تازگی کشف شده، در کهکشان بیضوی هولمبرگ ۱۵اِی قرار دارد؛ کهکشانی در مرکز گروهی شاملِ بیش از ۵۰۰ کهکشان که با عنوان خوشه‌ی کهکشانی آبل ۸۵ شناخته می‌شود. اخترشناس ایرانی «کیانوش مهرگان» و همکارانش از موسسه‌ی فیزیک فرازمینی مکس‌پلانک و رصدخانه دانشگاه مونیخ، این جرم بزرگ را کشف کردند.

محققان گفتند: «ما با بهره‌گیری از کاوشگر طیف سنجی چند واحدی تلسکوپ VLT به داده‌های مهمی از هولمبرگ ۱۵اِی دست پیدا کردیم. این دستاورد در سال ۲۰۱۷ حاصل آمد.» برآورد می‌شود جرم سیاهچاله‌ی ابرغول‌پیکر هولمبرگ، ۴۰ میلیارد برابر بزرگتر از جرم خورشید باشد. اخترشناسان در ادامه اظهار داشتند: «این بزرگترین سیاهچاله‌ای است که با مشاهده‌ی دینامیکی مستقیم کشف شده است. این جرم سماوی نه تنها یکی از بزرگترین سیاهچاله‌هایی است که تاکنون شناخته شده، بلکه ۴ تا ۹ برابر هم بزرگتر از جرم ستاره‌ای کهکشان خودش است.»

تحقیقات اخترشناسان در مجله Astrophysical Journal منتشر شده است.