چگونه سوختگی را درمان کنیم؟

مجله‌ی آموزش ایلیاد - سوختگی یک آسیب شایع اما بسیار دردناک است. در حالی که سوختگی سطحی بدون مراقبت‌های پزشکی بهبود می‌یابد، اما سوختگی‌های شدید، برای جلوگیری از عفونت و کاهش شدت زخم، نیاز به مراقبت ویژه دارد. قبل از درمان سوختگی، مهم است که بدانید چه نوع و درجه‌ای از سوختگی را متحمل شده‌اید.

تعیین درجه‌ی سوختگی

بفهمید سوختگی درجه یک دارید یا خیر

سوختگی درجه یک رایج‌ترین نوع سوختگی است و نتیجه‌ی‌ آن سرخ شدن پوست در اثر تماس کوتاه با وسایل گرم و خورشید اتفاق می‌افتد. این آسیب فقط به سطحی‌ترین یا بیرونی‌ترین لایه‌ی پوست می‌رسد. معمولاً آن‌ها قرمز، کمی متورم به نظر می‌رسند و ممکن است کمی دردناک باشند. شما می‌توانید سوختگی درجه‌ی یک خود را در خانه درمان کنید، زیرا معمولاً نیازی به مراقبت پزشکی متخصص ندارد. بیرونی‌ترین لایه‌ی پوست به خوبی توانایی بهبودی خود را دارد.

سوختگی درجه‌ی یک به عنوان «سوختگی سطحی» طبقه بندی می‌شود و باید به همین ترتیب درمان شود. بعضی اوقات ممکن است دچار سوختگی گسترده‌ی درجه یک شوید، مانند آفتاب سوختگی کامل بدن. در این حالت نیز به مراقبت پزشکی احتیاج ندارید.

بدانید که آیا سوختگی درجه دو دارید یا خیر

در این شرایط ممکن است پوست شما لکه‌دار به نظر برسد، تاول تشکیل شود و درد بسیار شدیدتر خواهد بود. سوختگی درجه دوم ناشی از تماس مختصر با چیزهای فوق العاده داغ (مثل آب جوش)، تماس طولانی با وسایل گرم و قرار گرفتن به مدت طولانی در معرض آفتاب است. بجز در مواردی که سوختگی درجه‌ی دو شما روی دست، پاها، کشاله‌ی ران یا صورت باشد، سوختگی را همانند سوختگی جزئی درمان کنید. اگر تاول دارید، آنها را تخلیه نکنید. اگر تاول تخلیه شده است، آن را با آب شستشو دهید و با پماد ضد باکتری روی آن را بپوشانید و آن را تمیز نگه دارید. همچنین می‌توانید پماد را روی پوست با یک بانداژ یا پانسمان دیگر بپوشانید. این پانسمان باید روزانه عوض شود.

در سوختگی درجه‌ی دو، دو لایه از پوست شما دچار سوختگی می‌شود. اگر در شرایطی که سوختگی درجه‌ی دو شما بیش از ۷ سانتی‌متر گسترده شده است یا سوختگی دست‌ها، پاها، مفاصل یا دستگاه تناسلی شما را می‌پوشاند یا طی چند هفته بهبود نمی یابد، باید برای معالجه به پزشک خود مراجعه کنید.

ببینید آیا سوختگی درجه سوم دارید یا خیر

سوختگی درجه سوم جدی‌ترین نوع سوختگی است و نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد. این اتفاق زمانی می‌افتد که قرار گرفتن در معرض یک جسم داغ، هر سه لایه از پوست شما را می سوزاند که گاهی اوقات باعث آسیب به ماهیچه، چربی و استخوان می‌شود. این سوختگی‌ها چرمی شکل به نظر می‌رسند و ظاهری سفید یا سیاه دارند. بسته به میزان آسیب به اعصاب موجود در لایه‌ی پوست (گیرنده‌های درد) درد می‌تواند متفاوت باشد. به دلیل پارگی سلول‌ها و نشت پروتئین، این سوختگی‌ها ممکن است «مرطوب» به نظر برسند.

سوختگی درجه سوم همیشه به عنوان یک سوختگی عمیق طبقه‌بندی می‌شود و در اسرع وقت به پزشک معالج نیاز دارد.

سوختگی‌های ناشی از سرما را بررسی کنید

این‌ها سوختگی‌هایی هستند که وقتی پوست شما برای مدت طولانی در معرض دمای کم مثل برف یا یخ قرار می‌گیرد، رخ می‌دهند. معمولاً منطقه‌ی سوخته، به رنگ قرمز روشن، سفید یا سیاه روشن به نظر می‌رسد و پوست به‌شدت احساس سوزش خواهد داشت. ‌«سوختگی» با سرما همچنان سوختگی محسوب می‌شود، زیرا به لایه‌های بافت پوست آسیب می‌رساند.

سوختگی‌های ناشی از سرما را به عنوان سوختگی عمیق درمان کنید و برای معالجه از پزشک کمک بگیرید.
بلافاصله پس از قرار گرفتن در معرض سرما، دمای پوست را در بین ۳۷ درجه‌ی سانتیگراد (۹۸.۶ درجه فارنهایت) تا ۳۹ درجه سانتیگراد / (۱۰۲.۲ درجه‌ی فارنهایت) تنظیم کنید.

مشخص کنید که آیا سوختگی ناشی از مواد شیمیایی است یا خیر

سوختگی‌های شیمیایی نوع دیگری از سوختگی است که ناشی از تماس پوست با مواد شیمیایی مضر است که به لایه‌های پوست آسیب می‌رساند. این نوع سوختگی‌ها احتمالاً به صورت لکه‌های قرمز، ایجاد تاول‌ و زخم‌های باز روی پوست شما ظاهر شوند. اولین قدم شما همیشه این است که تعیین کنید چه چیزی باعث سوختگی شده است و بلافاصله مرکز کنترل سم را فرا بخوانید. اگر فکر می‌کنید دچار سوختگی شیمیایی شده‌اید‌، بلافاصله با یک مرکز کنترل سم تماس بگیرید. باید برای خنثی‌سازی و جداسازی انتشار مواد شیمیایی دقت کرد.

به سوختگی‌های شیمیایی آب زیادی بزنید، ولی اگر سوختگی ناشی از آهک خشک یا فلزات عنصری (مانند سدیم، منیزیم، فسفر، لیتیوم و غیره) بود از آب پرهیز کنید، زیرا این مواد می‌توانند با آب واکنش نشان داده و باعث آسیب بیشتر شوند.

درمان سوختگی‌های سطحی

ریختن آب خنک روی سوختگی

در اولین قرصتی که می‌توانید آب خنک روی سوختگی بریزید. با این کار از آسیب بیشتر پوست شما جلوگیری می‌شود. محل سوختگی را به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه یا تا زمانی که درد فرونشیند، در زیر آب خنک قرار دهید. از استفاده از آب یخ خودداری کنید، زیرا این می‌تواند به پوست اطراف سوختگی آسیب برساند. شوک ناگهانی از گرمای شدید به سرمای شدید فقط روند بهبود را کند می‌کند.

لباس‌های تنگ یا جواهرات را به سرعت دربیاورید

در اولین فرصت و یا در حالی که سوختگی را شستشو می‌دهید، هرچه را که ممکن است هنگام تورم زخم، پوست را منقبض کند، خارج کنید.این کار باعث می‌شود تا خون به سمت زخم جریان یابد و شروع به بهبودی کند. درآوردن لباس یا جواهرات تنگ نیز می‌تواند از آسیب بیشتر جلوگیری کند.

از یک کمپرس سرد استفاده کنید

می‌توانید به جای آب سرد، از یک کمپرس سرد یا یخ بسته‌بندی شده در یک حوله استفاده کنید. آن را روی سوختگی خود قرار دهید. اجازه دهید کمپرس به مدت زمان ۱۰تا ۱۵ دقیقه روی سوختگی بماند، ۳۰ دقیقه صبر کنید و دوباره تکرار کنید.

هرگز یخ یا کمپرس را مستقیماً روی سوختگی قرار ندهید، زیرا این به پوست آسیب می‌رساند. به جای آن از حوله استفاده کنید.

از مسکن ضد درد استفاده کنید

اگر درد ناشی از سوختگی شما را آزار می‌داد، می‌توانید یک داروی بدون نسخه ضد درد مانند ایبوپروفن، استامینوفن، آسپرین یا ناپروکسن استفاده کنید. اگر درد بعد از چند ساعت کاهش پیدا نکرد، دوز دیگری از دارو را مصرف کنید. از مصرف آسپرین توسط کودکان یا کسانی که به تازگی در حال بهبود یافتن از آنفولانزا یا آبله مرغان هستند، خودداری شود.

دستورالعمل های روی دارو را دنبال کنید. آنها بسته به نوع دارویی که انتخاب می‌کنید متفاوت خواهند بود.

سوختگی را تمیز کنید

پس از شستن دست‌ها، از صابون و آب برای تمیز کردن سوختگی و جلوگیری از عفونت استفاده کنید. هنگامی که زخم را تمیز کردید، آنتی‌بیوتیک استفاده کنید. همچنین آلوئه‌ورا می‌تواند پوست شما را تسکین دهد. به دنبال آلوئه ورا با کمترین مواد افزودنی باشید.
در حالی که سوختگی را تمیز می‌کنید تاول‌های خود را نکنید، زیرا آنها در واقع پوست شما را از عفونت محافظت می‌کنند. مراقب باشید تاول را نکنید و محتویات آن را تخلیه نکنید، زیرا بدن قادر است به تنهایی از تاول‌های جزئی مراقبت کند. اگر تاول ایجاد نشده باشد، پماد آنتی بیوتیکی لازم نیست.

سوختگی را با پماد و سپس گاز بپوشانید

برای سوختگی درجه یک، سوختگی بدون تاول‌ یا پوستی که در معرض دید نیستند، ممکن است نیازی به استفاده از بانداژ نباشد، اما سوختگی درجه‌ی دوم کوچک برای جلوگیری از بروز عفونت نیاز به بسته بندی دارد. سوختگی را به آرامی با گاز بپوشانید و با باند آن راببندید. روزانه گاز را تعویض کنید.

گاز را به طور مستقیم بر روی هر زخمی قرار ندهید. همیشه قبل از استفاده از گاز، زخم باید با پماد پوشانده شود. در غیر این صورت، هنگام برداشتن گاز، پوست با گاز برداشته می‌شود.
گاز را در جهت رشد موهای اطراف آن جدا کنید. اگر گاز به زخم چسبیده است، برای برداشتن راحت تر از آب ولرم یا سرم استفاده کنید. به جای سرم می‌توانید با اضافه کردن۱ قاشق چایخوری نمک به یک گالن آب یک محلول نمکی درست کنید و از آن برای شستشو استفاده کنید.

از استفاده از داروهای خانگی مانند سفیده تخم مرغ، کره و چای خودداری کنید

اگر در اینترنت جستجو کنید با راه‌حل‌های برای سوختگی تحت عنوان «معجزه» مواجه خواهید شد، ولی ممکن است مطالعات علمی آنها را اثبات نکرده باشد. بسیاری از منابع معتبر، مانند صلیب سرخ، استفاده از این درمان‌ها را از خود سوختگی بدتر می‌داند، زیرا آن‌ها حاوی باکتری‌هایی هستند که می‌توانند منجر به عفونت شوند.

مرطوب کننده‌های طبیعی مانند آلوئه ورا یا سویا ممکن است در موارد آفتاب سوختگی مفید باشند.

چک کردن درجه حرارت بدن بخاطر عفونت

زخم را معاینه کنید که قرمز، قهوه‌ای یا سیاه نشده باشد. همچنین، مراقب هر نوع تغییر رنگ لایه های چربی زیر و اطراف زخم به رنگ سبز باشید. اگر سوختگی در طی چند هفته بهبود نیافت، به پزشک مراجعه کنید. سوختگی‌ای که بهبود نمی‌یابد می تواند نشانه‌ای از عفونت ، سوختگی جدی‌تر و یا عوارض دیگر باشد.

در صورت تجربه هر یک از علائم زیر که از علائم عفونت است، به پزشک خود اطلاع دهید:

حرارت، حساسیت در اطراف زخم و سفت شدن ناحیه‌ی زخم
درجه حرارت بالای ۳۹ درجه‌ی سانتی‌گراد و زیر۳۶.۵ درجه‌ی سانتی‌گراد

خارش را کاهش دهید

خارش یکی ازعوارض شایع در بیماران، در طول دوره‌ی بهبودی پس از سوختگی سطحی است. مواردی مانند آلوئه‌ورا یا ژل‌های مخصوص خارش می‌توانند ناراحتی ناشی از خارش را تسکین دهند. از آنتی‌هیستامین‌های خوراکی نیز می‌توان برای کمک به خارش استفاده کرد.

درمان سوختگی‌های عمیق

بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید

سعی نکنید سوختگی عمیق را در خانه درمان کنید. آن‌ها نیاز به درمان فوری توسط یک متخصص دارند. بلافاصله با آمبولانس تماس بگیرید یا سریعاً به پزشک یا یک اورژانس مراجعه کنید.

هرگز سعی نکنید خود را با سوختگی جدی معالجه کنید. اقدامات زیر فقط اقدامات پیشگیرانه‌ای هستند که تا رسیدن کمک پزشکی انجام می‌شود.

با آرامش قربانی را از منبع گرما دور کنید

در صورت امکان، برای جلوگیری از سوختگی یا آسیب دیدگی، هر کاری را انجام دهید. منبع گرما را متوقف کنید یا فرد آسیب دیده را جابجا کنید.

هیچ گاه به زور و با استفاده از فشار مصدوم یا ناحیه‌ی سوخته شده را از منبع گرما جدا نکنید زیرا ممکن است به پوست آسیب بیشتری برسد.

سوختگی را بپوشانید

حوله خنک و مرطوب را روی ناحیه سوزانده بمالید. از یخ استفاده نکنید و منطقه آسیب‌دیده را در آب سرد فرو نکنید. این می‌تواند باعث هیپوترمی(سرمازدگی) یا آسیب بیشتر در ناحیه حساس شود.

هرگونه مواد تحریککننده شیمیایی را از بین ببرید

اگر سوختگی شما در اثر مواد شیمیایی ایجاد شده است، ناحیه‌ی آسیب‌دیده را از مواد شیمیایی باقی مانده تمیز کنید. تا رسیدن امداد ناحیه را در زیر آب خنک قرار دهید یا روی آن یک کمپرس سرد قرار دهید. در مورد سوختگی شیمیایی هیچ داروی خانگی را امتحان نکنید.

اگر مصدوم دچار شوک شود کمک فوری بخواهید

به دنبال علائم شوک باشید: ضربان قلب ضعیف یا سریع، فشار خون پایین، سرد شد بدن، کم‌هوشی یا بی‌هوشی، حالت تهوع یا ترکیبی از ازهمه‌ی آن‌ها. اگر علائم شوک ناشی از سوختگی درجه سوم را مشاهده کردید، فوراً به پزشک مراجعه کنید. با یک آمبولانس تماس بگیرید تا قربانی سریع به بیمارستان برسد. این یک وضعیت خطرناک است که ممکن است منجر به مرگ مصدوم شود.

در سوختگی‌های شدید ممکن است مصدوم دچار شوک شود، زیرا بدن هنگام سوختگی، مایعات قابل‌توجهی از دست می‌دهد. بدن نمیتواند با چنین سطح پایین مایعات و خون عمل کند.

مجله‌ی آموزش ایلیاد