چگونه می‌توان از ابتلا به بیماری سل جلوگیری کرد؟

مجله‌ی آموزش ایلیاد - کارشناسان قبول دارند که بیماری سل (که به آن TB نیز گفته می‌شود) وقتی گسترش می‌یابد که فرد آلوده، سرفه یا عطسه می‌کند یا در حال گفتگو است. بیماری سل ناشی از باکتری مایکوباکتریوم توبرکلوزیس (M. tuberculosis) است که معمولاً به ریه‌های فرد حمله می‌کند. تحقیقات نشان می‌دهد که سل به راحتی انتقال نمی‌یابد، اما در صورت داشتن سیستم ایمنی ضعیف یا بودن در تماس نزدیک با کسی که مریض است، احتمال ابتلا به آن را بیشتر می‌‌کند.  با اینکه نباید زیاد نگران بود، ولی سل یک بیماری جدی است، بنابراین ایده خوبی است که سعی کنید از آن پیشگیری کنید.

 

بدیهی است مهمترین احتیاطی که شما می‌توانید برای پیشگیری از ابتلا به سل انجام دهید، اجتناب از قرار گرفتن در اطراف مبتلایان به سل فعال است که بسیار مسری است، به خصوص اگر قبلاً آرمایش سل نهفته شما مثبت بوده باشد. به طور خاص:
•    مدت زمان طولانی را با کسی که عفونت فعال سل دارد، بخصوص اگر کمتر از دو هفته تحت درمان قرار گرفته‌اند، صرف نکنید. به ویژه، از گذراندن وقت با بیماران مبتلا به سل در اتاق های گرم و مرطوب پرهیز کنید.
•    اگر مجبور هستید در بین بیماران مبتلا به سل باشید، مثلاً اگر در یک مرکز درمانی که در حال حاضر سل در آن تحت درمان قرار دارد کار می‌کنید، لازم است که از اقدامات تنفسی مانند پوشیدن ماسک صورت را انجام دهید.

 

گروه های خاصی از مردم بیشتر از سایرین در معرض خطر ابتلا به سل هستند. اگر عضو این گروه‌ها هستید، باید نسبت به محافظت از خود در برابر سل، هوشیار باشید. برخی از گروه‌های اصلی در معرض خطر به شرح زیر است:
•    افرادی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند، مانند مبتلایان به HIV یا ایدز.
•    افرادی که با شخص مبتلا به سل فعال زندگی می‌کنند یا از آنها مراقبت می‌کنند، مانند بستگان نزدیک یا پزشک و پرستار.
•    خدمات بهداشتی و درمانی که به بیماران پرخطر خدمت می‌کنند.
•    افرادی که د رجایی متولد شده‌اند که در آنجا سل وجود دارد، از جمله کودکان و هرکسی که طی ۵ سال گذشته از مناطقی مهاجرت کرده است که میزان سل بسیار بالا دارد.
•    افرادی که در فضاهای شلوغ و محدود از جمله زندان، خانه سالمندان یا پناهگاه‌های بی‌خانمان زندگی می‌کنند.
•    افرادی که سوءمصرف مواد مخدر و الکل دارند، یا دسترسی کمی به مراقبت‌های بهداشتی دارند.

افرادی که از نظر سلامتی ضعیف هستند بیشتر مستعد ابتلا به ویروس سل هستند، زیرا مقاومت بدن آنها به بیماری نسبت به افراد سالم پایین‌تر است. بنابراین، مهم است که تمام تلاش خود را برای داشتن یک سبک زندگی سالم انجام دهید.
•    یک رژیم غذایی سالم و متعادل با مقدار زیادی میوه، سبزیجات، غلات کامل و گوشت بدون چربی بخورید. از غذاهای چرب، قندی و فرآوری شده خودداری کنید.
•    حداقل سه تا چهار بار در هفته ورزش کنید. سعی کنید برخی از تمرینات قلبی و عروقی خوبی را در تمرینات خود داشته باشید، مانند دویدن، شنا یا قایقرانی.
•    مصرف الکل را کاهش داده و از استعمال دخانیات یا مصرف مواد مخدر خودداری کنید.
•    از خواب با کیفیت کافی برخوردار باشید، به طور ایده‌آل بین هفت تا هشت ساعت خواب در طول شب داشته باشید.
•    بهداشت شخصی خوب را حفظ کنید و سعی کنید تا آنجا که ممکن است در خارج از منزل، هوای تازه تنفس کنید.

واکسن ب‌ث‌ژ یا BCG یا Bacille Calmette-Guerin در بسیاری از کشورها به منظور جلوگیری از شیوع سل به ویژه در میان کودکان استفاده می‌شود.

اگر اخیراً در معرض فرد مبتلا به سل فعال بوده‌اید و معتقد هستید که شانس ابتلا به این بیماری وجود دارد، مهم است که فوراً با پزشک معالج خود مشورت کنید. دو روش برای آزمایش سل وجود دارد:
•    آزمایش پوست: آزمایش پوست سل (TST) نیاز به تزریق محلول پروتئین در بازه زمانی بین ۸ تا ۱۰ هفته پس از تماس با فرد آلوده دارد. بیمار باید دو یا سه روز بعد به پزشک مراجعه کند تا واکنش پوستی او بررسی شود.
•    آزمایش خون: اگرچه به اندازه تست پوست مرسوم نیست، اما آزمایش بسیار سلده است. این گزینه برای کسانی که واکسیناسیون ب‌ث‌ژ را دریافت کرده است گزینه ضروری است، زیرا واکسن می‌تواند در دقت تست پوست اختلال ایجاد کند.
•    اگر آزمایش سل اولیه مثبت بود، باید آزمایش اضافی را انجام دهید. متخصصان بهداشت باید قبل از شروع درمان، تشخیص دهند که آیا شما مبتلا به سل نهفته (که مسری نیست) هستید یا بیماری فعال سل است. آزمایشات ممکن است شامل اشعه ایکس قفسه سینه و آزمایش خلط باشد.

اگر آزمایش شما برای سل نهفته مثبت بود، باید در مورد بهترین دوره درمان با پزشک خود مشورت کنید. اگرچه ابتلا به سل نهفته مسری نیست، اما احتمالاً یک دوره آنتی‌بیوتیک برای از بین بردن میکروب‌های غیرفعال سل و جلوگیری از تبدیل سل به یک بیماری فعال تجویز می‌شود.

 

اگر از نظر سل فعال مثبت بودید، ضروری است که در اسرع وقت درمان را شروع کنید.
•    علائم سل فعال شامل سرفه، تولید خلط، تب، کاهش وزن، خستگی، عرق شبانه، لرز و کاهش اشتها است.
•    امروزه، سل فعال با ترکیبی از داروهای آنتی بیوتیکی قابل درمان است، اما طول مدت درمان می‌تواند بسیار طولانی باشد، معمولاً بین شش تا دوازده ماه.
•    اگر دقیقاً برنامه درمانی خود را دنبال کنید، باید طی چند هفته احساس بهتری داشته باشید و دیگر نباید مسری باشید. با این حال، ضروری است که دوره درمانی خود را تمام کنید، در غیر این صورت، سل در سیستم شما خواهد ماند و به طور بالقوه مقاوم‌تر به دارو می‌شود.

اگر سل فعال دارید، برای جلوگیری از انتقال بیماری به دیگران، باید اقدامات احتیاطی انجام دهید. شما باید چند هفته پس از تشخیص، در خانه بمانید و از خوابیدن یا گذراندن مدت طولانی در یک اتاق با افراد دیگر خودداری کنید.
•    همچنین تا زمانی که دیگر عفونی نباشید، نباید کسی را ملاقات کنید.

سل به راحتی در فضاهای بسته و هوای راکد گسترش می‌یابد. بنابراین، باید هر پنجره یا در را باز کنید تا هوای تازه وارد شود. به همین دلیل، شما نباید در اتاقی که اعضای دیگر خانواده می‌خوابند، بخوابید.

 

درست مثل وقتی که سرماخوردگی دارید، هر وقت سرفه، عطسه می‌کنید یا حتی می‌خندید، باید دهان خود را بپوشانید. در صورت لزوم می‌توانید از دست خود استفاده کنید اما استفاده از یک بافت ترجیح داده می‌شود.

 

اگر مجبور هستید در حوالی افراد مبتلا باشید، خوب است حداقل در طول سه هفته اول پس از عفونت، ماسک جراحی بپوشانید که دهان و بینی شما را پوشانده باشد. این امر به کاهش خطر انتقال باکتری به شخص دیگر کمک می‌کند.

 

کاملاً ضروری است که هر دوره پزشکی که پزشک تجویز کرده است را تمام کنید. عدم انجام این کار باعث می‌شود که باکتری TB جهش پیدا کند، و باعث می‌شود در برابر داروها مقاومت کند. اتمام دوره پزشکی شما امن‌ترین گزینه نه تنها برای شما، بلکه برای اطرافیان شما نیز است.

 

مجله‌ی آموزش ایلیاد