چگونه بیماری پلی‌سیتمی‌ را تشخیص دهیم؟

مجله‌ی آموزش ایلیاد - پلی‌سیتمی‌ورا نوعی سرطان است. اگر به آن مبتلا باشید، مغز استخوان شما بیش از حد گلبول قرمز و در بعضی موارد، بیش از حد گلبول سفید و پلاکت تولید می‌کند. برای اینکه بفهمید آیا شما دارای پلی‌سیتمی‌ورا هستید، باید یاد بگیرید که علائم رایج را تشخیص دهید. علاوه بر این، باید از علائم خطرناکی که ممکن است به معنی مراجعه به اورژانس باشد، آگاه باشید. سرانجام، شما باید عوارض این بیماری را مرور کنید و برای آزمایش و تشخیص رسمی توسط یک متخصص پزشکی آماده شوید.

 

علائمی را که تجربه می‌کنید بنویسید. سپس ببینید آیا علائمی که تجربه می‌کنید با پلی‌سیتمی‌ورا ارتباط دارد یا خیر. با بررسی لیست علائم خود، اگر هر یک از علائم شما با علائم زیر که مربوط به پلی‌سیتمی‌ورا است، مطابقت دارد، دور آن خط بکشید:
•    سردرد
•    خونریزی یا کبودی
•    خارش بعد از استحمام یا دوش گرفتن
•    احساس سرگیجه داشتن
•    احساس ضعف یا خستگی
•    تعریق بیش از حد
•    درد و تورم در یکی از مفاصل مانند انگشت شست پا
•    تنگی نفس
•    نفخ شکم در سمت چپ بالا
•    بی حسی اندام‌های شما
•    احساس سوزن سوزن شدن یا سوزش در اندام هایتان
•    احساس سوزش در پاها
•    هنگام خوابیدن به سختی نفس می‌کشید
•    صدای زنگ گوش یا وزوز گوش
•    درد قفسه سینه
•    درد در عضلات ساق پا

 

اگر بین هر یک از علائم شما و علائم رایج پلی‌سیتمی‌ورا تطابق پیدا کردید، باید با پزشک خود وقت ملاقات بگیرید. دفترچه یادداشت خود را به همراه داشته و علائمی را که یادداشت کرده‌اید به پزشک نشان دهید. از پزشک خود بپرسید که آیا ممکن است به پلی‌سیتمی‌ورا مبتلا باشید و چه اقداماتی را می‌توانید انجام دهید.

 

اگر به پلی‌سیتمی‌ورا مبتلا هستید، جریان خون شما کند شده و خون شما غلیظ می‌شود. در نتیجه احتمال لخته شدن خون در شما بیشتر است. اگر لخته خون در سرتان ایجاد شود، می‌توانید سکته کنید. بنابراین، اگر علائم سکته مغزی زیر را دارید، باید به فوریت پزشکی مراجعه کنید:
•    آفازی یا سخت گفتن یا درک گفتار
•    بی‌حسی صورت، بازو یا پاها در یک طرف بدن
•    ضعف یا فلج صورت، دست‌ها یا پاها
•    تاری دید
•    دید دوتایی
•    کاهش بینایی
•    سردرد شدید یا غیرمعمول
•    درد و سفتی گردن و صورت
•    استفراغ و تغییر هوشیاری
•    شروع سردرگمی
•    مشکل در به خاطر سپردن موارد
•    گمراهی فضایی و عدم درک

 

پلی‌سیتمی‌ورا بیشتر در میان بزرگسالان بالای ۶۰سال دیده می‌شود. اگر شما بیش از ۶۰ سال سن دارید، باید توجه داشته باشید که در معرض خطر قرار دارید و به دوستان و اعضای خانواده خود که به شما نزدیک هستند یا هر کس دیگری که از شما مراقبت می‌کنند، بگویید.

اینها یکی از عوارض مرتبط با پلی‌سیتمی‌ورا هستند. به عنوان مثال، اگر خونریزی بینی زیادی داشته باشید، این ممکن است از پلی‌سیتمی‌ورا باشد. به همین ترتیب، اگر خونریزی لثه دارید، کبودی زیادی دارید یا خونریزی در روده دارید، ممکن است برخی از عوارض پلی‌سیتمی‌ورا را تجربه کنید.
•    بیش از حد بودن گلبول‌های قرمز نیز می‌تواند منجر به مشکلات دیگری مانند زخم معده و نقرس شود.
•    پلی‌سیتمی‌ورا همچنین می‌تواند منجر به سرطان خون حاد شود.

پلی‌سیتمی‌ورا می‌تواند منجر به قرمزی و خارش پوست در بازوها، دست‌ها یا پاها شود. اگر پوست شما در یک تختخواب گرم یا بعد از دوش گرفتن احساس خارش زیادی می‌کند، ممکن است یکی از عوارض این بیماری را تجربه کنید.

 

اگر به این بیماری مبتلا باشید، خون شما غلیظ و کند می‌شود که می‌تواند باعث لخته شدن خون شود. به نوبه خود، لخته شدن خون می‌تواند نگرانی‌های جدی در مورد سلامتی مانند حمله قلبی را ایجاد کند. اگر هر یک از علائم حمله قلبی را تجربه کردید، باید با فوریت‌های پزشکی تماس بگیرید.
•    علائم رایج حمله قلبی شامل درد یا گرفتگی در قفسه سینه، درد در قفسه سینه و بازوها، فشار در گردن یا فک، حالت تهوع، سوهاضمه، سوزش معده، تعریق سرد، تنفس سریع، سبکی سر و خستگی است.

 

اگر به پلی‌سیتمی‌ورا مبتلا هستید، ممکن است طحال شما به سختی کار کند و بزرگ شود. در دفتر یادداشت خود، هرگونه درد و ناراحتی را که احساس می‌کنید، یادداشت کنید. ببینید آیا این علائم شما با علائم زیر که علائم رایج بزرگ شدن طحال است مطابقت دارد یا خیر:
•    قادر به اتمام یک وعده غذایی نیستید
•    احساس ناراحتی یا درد در سمت چپ بالای شکم
•    احساس سیری در سمت چپ و بالای شکم
•    درد یا ناراحتی روی شانه چپ

آزمایش خون یکی از روش‌های رایج تشخیص این بیماری است. در این بیماری تغییرات شمارش خون اغلب به آهستگی اتفاق می‌افتد. در حالی که بیمار به دلایل دیگری آزمایش خون میدهد، در بیشتر موارد معمولاً پلی‌سیتمی‌ورا تشخیص داده می‌شود. پزشک شما ممکن است شمارش کامل خون انجام دهد تا بفهمد تعداد گلبول‌های قرمز بیش از حد دارید یا خیر. آنها همچنین ممکن است آزمایش خون انجام دهند تا بفهمند که تعداد هموگلوبین یا هماتوکریت شما زیاد است، که شاخص دیگری از پلی‌سیتمی‌ورا است. برای اینکه بفهمید چه نوع پلی‌سیتمی‌ورا دارید، پزشک ممکن است سطح هورمون اریتروپویتین را نیز آزمایش کند. از پزشک خود بپرسید:
•    «آیا می‌توانید آزمایش خونی انجام دهید تا مشخص شود که آیا من به پلی‌سیتمی‌ورا مبتلا هستم؟»
•    «برای آماده شدن برای آزمایش خون چه کاری باید انجام دهم؟»

 

شما باید از پزشک خود در مورد نتایج آزمایش خون خود بپرسید. شما باید از نتایج آزمایش که نشان دهنده تشخیص مثبت پلی‌سیتمی‌ورا است آگاه باشید:
•    افزایش تعداد گلبول‌های قرمز خون
•    پلاکت یا گلبول‌های سفید بیشتر
•    اندازه‌گیری بالاتر هماتوکریت
•    سطح هموگلوبین بالاتر
•    سطح پایین اریتروپویتین

 

شما باید از پزشک خود بپرسید که آیا نمونه‌برداری یا آسپیراسیون مغز استخوان مناسب است یا خیر. پزشک شما نمونه‌ای از مواد مغز استخوان شما را می‌گیرد. اگر آنها یک آسپیراسیون انجام دهند، آنها بخشی از مایع مغز استخوان شما را خارج می‌کنند. پس از اتمام آزمایشات، از پزشک خود بپرسید که آیا آزمایشات نشان داده است که مغز شما بیش از حد سلول‌های خونی تولید می‌کند یا خیر.

 

نتایج آزمایش خون یا مغز استخوان نیز ممکن است وجود یا عدم وجود جهش ژنی را نشان دهد که با پلی‌سیتمی‌ورا همراه است. شما باید از پزشک خود در مورد این جهش ژنی استعلام بگیرید:
•    «آیا نتایج آزمایش نشان دهنده وجود جهش ژنی مرتبط با پلی‌سیتمی‌ورا است؟»
•    «آیا نتایج آزمایش جهش ژنی JAK2 V617F را نشان می‌دهد؟»

 

پزشک ممکن است برخی آزمایشات دیگر مانند بررسی سطح ویتامین B12، میزان اشباع اکسیژن خون یا آزمایش پانل متابولیک را آزمایش کند. در کنار آزمایش خون، این آزمایشات می‌تواند به پزشک شما کمک کند تا تشخیص دهد شما به این بیماری مبتلا هستید یا خیر.

 

اگر پلی‌سیتمی‌ورا مثبت تشخیص داده شده‌اید، باید با پزشک خود در مورد گزینه‌های درمان صحبت کنید. متأسفانه، این بیماری به طور کامل، قابل درمان نیست و بیشتر به عنوان یک بیماری مزمن درمان می‌شود، پزشک شما سلامتی شما را برای عوارض، کنترل می‌کند. درمان بر کاهش علائم  و عوارض مرتبط با بیماری متمرکز خواهد بود. به عنوان مثال، پزشک ممکن است آسپیرین با دوز کم، عمل جراحی به نام فلبوتومی، داروهایی مانند هیدروکسی اوره و روش‌های درمانی برای کاهش خارش پوست را تجویز کند. با پزشک خود در مورد گزینه‌های درمان سوال کنید:
•    «چگونه می‌توانیم با این بیماری مقابله کنیم؟»
•    «بهترین داروهای موجود برای درمانپلی‌سیتمی‌ورا کدامند؟»
•    «آیا من مجبور به انجام عمل جراحی فلبوتومی می‌شوم؟»

 

مجله‌ی آموزش ایلیاد