چگونه علائم بیماری مهره شکاف را تشخیص دهیم؟

مجله‌ی آموزش ایلیاد - مهره شکاف یا اسپینا بیفیدا یکی از رایج‌ترین نقایص مادرزادی در ایالات متحده است که تقریباً از هر ۲۸۵۸ نوزاد متولد شده در آمریکا ۱ مورد را درگیر می‌کند. وقتی مغز، نخاع یا پوشش محافظتی هر دو - که به آن مننژ نیز گفته می‌شود - به درستی رشد نمی‌کند، نقص لوله عصبی ایجاد می‌شود و ممکن است عوارضی ایجاد شود. در حال حاضر علت آن ناشناخته است، اما دانشمندان معتقدند عوامل زیادی در این امر دخیل هستند. روش‌های مختلفی برای تشخیص اسپینا بیفیدا وجود دارد.

 

تغییر رنگ می‌تواند نشانه عدم تکمیل لوله عصبی باشد. همچنین ممکن است ناهنجاری در ستون فقرات وجود داشته باشد. به خاطر داشته باشید که بسیاری از این خال‌ها طبیعی هستند و مشکلی را نشان نمی‌دهند. اگر مشکوک به مشکلی هستید از پزشک خود بخواهید خال‌های مادرزادی شما را که در امتداد ستون فقرات دارید، بررسی کند.

 

ممکن است ناهنجاری استخوان، چربی یا غشا بالای ستون فقرات وجود داشته باشد. این معمولا نشانه مشکلات لوله عصبی بسته است.

 

وقتی ستون فقرات به درستی بسته نمی‌شود، گاهی مویی در دهانه آن ایجاد می‌شود. این امر مانند برخی علائم دیگر تا پس از تولد قابل تشخیص نیست، زیرا سونوگرافی ستون فقرات را از زاویه مناسب نشان نمی‌دهد.

 

در برخی موارد اسپینا بیفیدا، ممکن است برخی علائم شدید داشته باشد، مانند مشکلاتی در پایین بدن، که شامل تغییر شکل و همچنین ضعف عضلانی است. اینها ممکن است شامل موارد زیر باشد:
•    ناتوانی‌های جسمی و ذهنی. با این حال، بیشتر افراد مبتلا به اسپینا بیفیدا بدون هیدروسفالی از هوش طبیعی برخوردارند.
•    فلجی
•    مشکلات کنترل ادرار و روده.
•    نابینایی و یا ناشنوایی (بندرت)

این کیسه از ناحیه ستون نخاع بیرون می‌زند، که این فرم مننژوسل (عدم اتصال نخاع) یا مننژومیلوسل (اتصال نخاع) اسپینا بیفیدا است. گاهی اوقات یک لایه نازک از پوست کیسه را می‌پوشاند که از پشت بیرون زده است. سایر علائم همراه عبارت است از:
•    ممکن است فلج جزئی یا کامل رخ دهد.
•    مشکلات مثانه و روده امکان پذیر است.

شرایطی وجود دارد به نام ناهنجاری چیاری نوع دو که در آن بخشی از مغز در قسمت پایین گردن یا کانال نخاعی بیرون زده است. این امر باعث مسائل مختلفی می‌شود که شامل برخی از عملکردهای بازو نیز می‌شود.

تجمع مایعات در اطراف مغز، که به آن هیدروسفالی نیز گفته می‌شود، ممکن است ایجاد شود و فشار مضر را به اطراف وارد کند. شایع‌ترین علائم هیدروسفالی در نوزادان افزایش اندازه سر است، اما به طور بالقوه نوزادان می‌توانند علائم زیادی از جمله تشنج، خواب آلودگی، گرگرفتگی، پایین آمدن چشم و حالت تهوع یا استفراغ داشته باشند.
•    نوزادان ممکن است به مننژیت، یک عفونت در بافت‌های اطراف مغز، مبتلا شوند. مننژیت می‌تواند باعث آسیب مغزی شود و زندگی کودک را تهدید کند.
•    ممکن است اختلالات یادگیری مانند کوتاه بودن طول توجه، مشکلات در زبان و خواندن و مشکلات در ریاضیات وجود داشته باشد.

معمولاً این موارد برای تشخیص خفیف ترین شکل مهره شکاف که مهره شکاف پنهان یا SBO نام دارد است، اما می‌تواند انواع دیگر را نیز تأیید کند. روش اصلی کشف اشکال SBO که ممکن است مشکلاتی ایجاد کند، اشعه ایکس است که می‌تواند شکاف کوچک یا ناهنجاری ستون فقرات را تشخیص دهد. یا در مواردی نادر می‌تواند نخاعی که متصل شده، ضخیم شده و حاوی توده چربی است، به دو قسمت تقسیم شده و یا به پوست متصل است را تشخیص دهد. این امر همچنین می‌تواند با استفاده از تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI)، یا توموگرافی کامپیوتری (CT) اسکن شود. اکثر افراد مبتلا به SBO مشکلی ندارند. با این حال، ممکن است برخی دیگر از علائم مرتبط با SBO وجود داشته باشد، علائمی مانند:
•    درد، بی‌حسی یا ضعف در پشت یا پاها
•    تغییر شکل پاها، کف پا یا کمر
•    تغییر عملکرد مثانه یا روده.

در سه ماهه دوم بارداری (در سه ماهه اول قابل تشخیص نیست)، تقریباً در هفته ۱۶ تا ۱۸، اسپینا بیفیدا به طور معمول از طریق MSAFP  تشخیص داده می‌شود که چیزی به نام آلفا-فتوپروتئین (AFP) را اندازه‌گیری می‌کند. سطوح بالاتر AFP نشانه‌ی بالقوه لوله عصبی کشف نشده است.
•    به خاطر داشته باشید که آزمون MSAFP، ۱۰۰٪ دقیق نیست و ممکن است آزمایشات دیگری نیز لازم باشد.

 

اگر سطح AFP شما زیاد باشد، پزشک احتمالاً می‌خواهد سونوگرافی انجام دهد. سونوگرافی می‌تواند تصاویری از ستون فقرات و نخاع نوزاد متولد شده ارائه دهد، که ممکن است پزشک را قادر به تشخیص ستون فقرات بیفیدا کند.

 

در طی آمنیوسنتز، پزشک مقداری مایع کیسه آمنیوتیک استخراج می‌کند که از جنین محافظت می‌کند. با استفاده از این مایعات، پزشک می‌تواند سطح بالایی از AFP را بررسی کند. اما نکته منفی در این آزمایش این است که به اندازه کافی دقیق نیست تا بتوانید میزان تأثیر اسپینا بیفیدا بر کودک را بدانید.

 

اسکن‌های پس از تولد، بلافاصله پس از تولد کودک، اغلب تنها راه کشف فرم‌های خفیف‌تر اسپینا بیفیدا است. معاینه با اشعه ایکس، ام‌آر‌آی یا سی‌تی‌اسکن می‌تواند انجام شود. این گزینه در درجه اول زمانی استفاده می‌شود که علائم اسپینا بیفیدا به وضوح قابل مشاهده نباشد.

 

مجله‌ی آموزش ایلیاد