چطور بوتولیسم را تشخیص دهیم و آن را درمان کنیم؟

مجله‌ی آموزش ایلیاد - بوتولیسم که توسط سموم باکتری کلستریدیوم بوتولینوم ایجاد می‌شود، یک بیماری باکتریایی خطرناک و بالقوه کشنده است که علائمی از مشکلات روده تا فلج را ایجاد می‌کند. بوتولیسم ناشی از غذا، در اثر خوردن غذای آلوده، بویژه از قوطی‌های آسیب دیده ایجاد می‌شود. نوزادان با خوردن اسپورهای باکتریایی، مانند آنهایی که ممکن است در عسل یافت شود، شکل متفاوتی از بوتولیسم را دریافت می‌کنند. بوتولیسم در اثر زخم، اغلب در اثر تزریق مواد مخدر به پوست ایجاد می‌شود. به محض مشاهده علائم بوتولیسم با پزشک تماس بگیرید یا به دنبال مراقبت‌های پزشکی اورژانسی باشید. بیماران مبتلا به بوتولیسم باید در بخش مراقبت‌های ویژه بستری شوند و بلافاصله آنتی‌توکسین تجویز شود. در برخی موارد، ممکن است برای درمان مسائلی مانند فلج به درمان طولانی مدت و گسترده نیاز باشد.

 

بسیاری از بیماری‌ها علائمی مشابه بوتولیسم دارند که تشخیص بیماری را دشوار می‌کند. بزرگسالان ممکن است با خوردن غذای قوطی‌های آسیب دیده، غذاهای کنسرو شده‌ی نادرست، روغن دم کرده با سیر و برخی از غذاهای دیگر به بوتولیسم مبتلا شوند. برای تشخیص قطعی، پزشک باید تعدادی آزمایش تخصصی مانند اسکن مغز یا آزمایش مایع نخاعی را انجام دهد. با توجه به شدت بوتولیسم، به محض مشاهده علائم غیر قابل توضیح زیر به پزشک مراجعه کنید:
•    مشکل در بلع یا صحبت کردن
•    دهان خشک
•    ضعف یا افتادگی صورت یا پلک ها
•    تاری یا دوبینی
•    مشکلات روده ای (تهوع، استفراغ، گرفتگی معده)
•    فلج

نوزادان ممکن است با خوردن عسل یا خاک به بوتولیسم مبتلا شوند، اما این بیماری در نوزادان علائم کمی متفاوت از بزرگسالان ایجاد می‌کند. بوتولیسم نوزادان به همان اندازه خطرناک است که نسخه غذائی بزرگسالان، بنابراین به محض مشاهده علائم غیر قابل توضیح زیر به پزشک مراجعه کنید:
•    یبوست
•    ضعف عضلانی (مثلاً ممکن است اندام یا سر نوزاد «شل» به نظر برسد)
•    گریه ضعیف و تحریک‌پذیری غیرمعمول
•    مشکل در تغذیه
•    افتادگی پلک
•    فلج

 

بوتولیسم در اثر زخم اغلب به صورت آبسه یا زخم دیگری در محل تزریق مواد مخدر به پوست یا عضله ظاهر می‌شود. به محض مشاهده علائم زیر یا سایر علائم بوتولیسم با پزشک تماس بگیرید:
•    مشکل در بلع یا صحبت کردن
•    ضعف در صورت یا افتادگی پلک
•    دشواری در تنفس
•    تاری یا دوبینی
•    فلج

این بیماری می‌تواند تهدید کننده زندگی باشد و باید فورا درمان شود. در صورت مشاهده هر یک از علائم کلاسیک بوتولیسم، از جمله: ضعف یا افتادگی در صورت، مشکلات بینایی، حالت تهوع، استفراغ، یا گرفتگی شکم، ضعف یا فلج، فوراً به پزشک مراجعه کنید.

 

باکتری‌های بوتولیسم تا زمانی که در بدن شما باقی می‌مانند به ترشح سم مضر خود ادامه می‌دهند. به همین دلیل، پزشک ممکن است دارویی به شما بدهد که باعث استفراغ یا حرکت روده شود. این به دفع سم از سیستم گوارشی شما کمک می‌کند.
•    استفراغ یا حرکات روده را تحریک نکنید، مگر اینکه پزشک به شما دستور دهد.

این داروی تزریقی ساخته شده از پلاسمای اسب، درمان فوری برای جلوگیری از سم بوتولیسم ایجاد کننده‌ی آسیب است. این دارو از تأثیر سم بر سیستم عصبی جلوگیری می‌کند. در صورت مشاهده علائم بوتولیسم، فوراً از پزشک خود درخواست تزریق دارو را داشته باشید.
•    آنتی توکسین ممکن است باعث واکنش‌های آلرژیک شود، به خصوص اگر آلرژی شناخته شده‌ای داشته باشید.
•    آنتی توکسین همچنین ممکن است در نظارت بر قند خون اختلال ایجاد کند، بنابراین اگر سطح گلوکز خود را آزمایش می‌کنید یا انسولین مصرف می‌کنید، به پزشک خود اطلاع دهید.
•    خطر کمی وجود دارد که آنتی‌توکسین ویروس‌های اسب را به افراد منتقل کند.
•    بوتولیسم نوزادان با تزریق ماده‌ای به نام هایپرایمون گلوبولین به جای آنتی توکسین معمول برای بوتولیسم، درمان می‌شود.

 

بوتولیسم در اثر زخم، معمولاً در نتیجه استفاده از مواد مخدر تزریقی به ویژه هروئین تار سیاه ایجاد می‌شود. پزشک با جراحی منبع بوتولیسم تولید کننده سموم را برمی دارد و آنتی بیوتیک تجویز می‌کند.
•    اگر علائم بوتولیسم زخم را مشاهده کردید، باید فوراً این مشکل را درمان کنید. اگر اقدامی نکنید، مشکل می‌تواند به سرعت شدید و حتی تهدید کننده زندگی شود.

اگر سریع عمل کنید و درمان مناسب ضد بوتولیسم را دریافت کنید، به احتمال زیاد از بیماری بهبود خواهید یافت. با این حال، التیام آسیب ناشی از بوتولیسم، که ممکن است شامل فلج، آسیب عصبی و مشکلات تنفسی باشد، به زمان نیاز دارد.
•    پزشکان به نظارت بر وضعیت شما ادامه خواهند داد. ممکن است برای کمک به بهبودی، داروهای بیشتری برای شما تجویز شود.
•    انتظار می‌رود چندین ماه در بیمارستان بمانید.

 

یکی از علائم اصلی همه اشکال بوتولیسم مشکل در تنفس است. برای ایمن نگه داشتن و کمک به بهبودی، ممکن است لازم باشد تا زمانی که در بیمارستان هستید به دستگاه تنفس مصنوعی متصل بمانید. هنگامی که پزشک تشخیص داد که شما می‌توانید به طور طبیعی نفس بکشید، ونتیلاتور خارج می‌شود.
•    بهبودی احتمالا کند خواهد بود. ریه‌ها اساسا باید خود به خود بهبود یابند و این زمان می‌برد.
•    پزشک احتمالاً آزمایش‌های تخصصی را برای بررسی ظرفیت و قدرت ریه‌های شما قبل از اینکه تصمیم بگیرد می‌توانید دوباره به طور طبیعی نفس بکشید، انجام خواهد داد.
•    مشکل در تنفس یکی از علائم کلاسیک بوتولیسم است. حتی پس از، از بین بردن باکتری‌ها، آسیب ناشی از سم بوتولیسم ممکن است باعث شود که ریه‌های شما برای مدتی به طور طبیعی کار نکنند.

 

یک درمانگر با شما همکاری خواهد کرد تا یک برنامه درمانی را ایجاد کنید. این ممکن است شامل تمرینات و ماساژ باشد. اگر این طرح موفقیت آمیز باشد، می‌توانید فلجی را که اغلب بوتولیسم ایجاد می‌کند، معکوس کنید.
•    فلج یکی دیگر از علائم رایج بوتولیسم است. برنامه فیزیوتراپی، برای کمک به بازیابی عملکرد عضلانی بدن شما طراحی شده است.
•    متخصصان برای هر مورد برنامه‌های درمانی ویژه‌ای طراحی خواهند کرد. اینها توانایی شما را در خم کردن مفاصل، راست راه رفتن و کنترل حرکات، آزمایش می‌کنند و بهبود می‌بخشند.
•    وسعت فیزیوتراپی به شدت مورد بوتولیسم شما بستگی دارد، اما انتظار می‌رود این برنامه هفته‌ها یا ماه‌ها طول بکشد.

 

مجله‌ی آموزش ایلیاد