چگونه التهاب مفصل در زانو را تشخیص دهیم؟

مجله‌ی آموزش ایلیاد - کارشناسان می‌گویند که شایع‌ترین علائم التهاب مفاصل یا آرتریت در زانو درد، تورم و سفتی در مفصل است. تحقیقات نشان می‌دهد که رایج‌ترین انواع التهاب مفصل، آرتروز و روماتیسم است. با آرتروز، غضروف در زانو به مرور زمان از بین می‌رود، در حالی که روماتیسم مفصلی یک بیماری خود ایمنی مزمن است که لایه‌های مفاصل را هدف قرار می‌دهد. اگر مشکوک به آرتریت در زانو هستید، به احتمال زیاد می‌خواهید که سریع دردتان تسکین یابد. اگرچه بهتر است به پزشک خود مراجعه کنید، اما ممکن است بتوانید خودتان علائم را تشخیص دهید.

 

بسته به نوع آرتریت، عوامل مختلفی وجود دارد که ممکن است شما را مستعد ابتلا به آرتریت زانو کند. اگرچه برخی از این عوامل اصلاح‌پذیر نیستند، اما برخی دیگر نیز وجود دارند که می‌توانید تغییر دهید تا خطر ابتلا به آرتریت زانو را کاهش دهید.
•    ژن‌ها؛ زمینه ژنتیکی شما می‌تواند شما را مستعد ابتلا به انواع خاصی از آرتریت کند (مثلاً روماتیسم مفصلی یا لوپوس اریتماتوس سیستمیک). اگر سابقه خانوادگی ورم مفاصل دارید، ممکن است خطر ابتلا به آرتریت زانو بیشتر باشد.
•    جنسیت؛ احتمال ابتلا به نقرس در مردان بیشتر است. نقرس نوعی آرتروز التهابی است که ناشی از مقادیر بالای اسید اوریک در خون است، در حالی که احتمال ابتلا به رماتیسم مفصلی در خانم‌ها بیشتر است.
•    سن؛ با بالا رفتن سن، خطر ابتلا به آرتریت زانو افزایش می‌یابد.
•    چاقی؛ داشتن اضافه وزن باعث ایجاد فشار در مفاصل زانو می‌شود و می‌تواند خطر ابتلا به آرتریت را افزایش دهد.
•    تاریخچه آسیب‌ به مفاصل؛ آسیب به مفاصل زانو می‌تواند تا حدودی مسئول ایجاد و گسترس آرتریت باشد.
•    عفونت؛ عوامل میکروبی می‌توانند مفاصل را آلوده کرده و احتمالاً باعث پیشرفت انواع مختلف آرتریت شوند.
•    اشتغال؛ برخی از مشاغل که به خم شدن مکرر زانو و یا چمباتمه زدن احتیاج دارند، ممکن است خطر ابتلا به آرتریت زانو را افزایش دهند.
•    اگر یک یا چند تا از این عوامل خطر برای آرتریت را دارید، با پزشک خود در مورد اقدامات پیشگیری که باید انجام دهید، مشورت کنید.

شایع‌ترین علائم آرتریت زانو درد مفاصل و سفتی در زانو است. اما بسته به نوع آرتریت (مثلاً آرتروز یا روماتیسم) ممکن است طیف گسترده‌ای از علائم دیگر را نیز تجربه کنید. برای تشخیص علائم آرتریت، به هر یک از علائم زیر توجه داشته باشید:
•    دردی که اغلب با فعالیت‌ بدتر می‌شود.
•    دامنه حرکت‌تان کاهش یافته یا محدود است.
•    سفتی زانو.
•    تورم و حساسیت در مفصل زانو.
•    خستگی و ضعف
•    تب و لرز درجه پایین
•    ناهنجاری مفصل (پای ضربدری یا پای پرانتزی) که معمولاً یک علامت پیشرفته‌تر آرتروز است که بدون درمان مانده است.

هر دردی در زانو نشانه این نیست که ممکن است به آرتریت مبتلا باشید. درد آرتریت معمولاً در قسمت داخلی زانو و در بعضی موارد در قسمت جلویی یا پشت زانو احساس می‌شود.
•    فعالیت‌هایی که به مفصل زانو فشار می‌آورد، مانند راه رفتن در مسافت‌های طولانی، بالا رفتن از پله‌ها یا ایستادن برای مدت طولانی، می‌تواند درد آرتریت را بدتر کند.
•    در موارد آرتروز شدید زانو، درد ممکن است هنگام نشستن یا دراز کشیدن ایجاد شود.

علاوه بر درد، آرتریت باعث کاهش دامنه حرکت در زانو نیز می‌شود. به مرور زمان و به دلیل از بین رفتن سطوح قابل چرخش استخوان، ممکن است احساس کنید که زانوی شما سفت است و حرکت شما محدود است.
•    از آنجایی که غضروف از یک طرف زانو فرسوده می‌شود، ممکن است متوجه شوید که زانوی شما خمیده شود.

ورم یکی دیگر از علائم التهاب است (علاوه بر درد، گرما و قرمزی) و یک علامت شایع التهاب مفاصل زانو است. علاوه بر این، افراد مبتلا به آرتریت زانو ممکن است صداهایی را در زانو احساس کنند یا بشنوند.

علائم التهاب مفاصل می‌تواند بتدریج رخ دهد و اغلب با بدتر شدن وضعیت، پیشرفت می‌کند. یادگیری شناختن علائم التهاب مفاصل ممکن است به شما در تمایز آن از سایر دردهای زانو کمک کند.
•    افراد مبتلا به آرتروز اغلب دوره‌های بدتر شدن وضعیت به نام شعله‌ور شدن را تجربه می‌کنند. در این دوره‌ها علائم بدتر می‌شوند، به اوج می‌رسند و سپس به تدریج کاهش می‌یابد.

 

•    انجام آزمایشات آزمایشگاهی برای تجزیه و تحلیل نشانه‌های التهاب مفاصل در خون، ادرار و یا مایع مفصل.
•    تصویر سونوگرافی برای تشخیص بافت‌های نرم، غضروف و ساختارهای حاوی مایعات در زانو.
•    تصویربرداری با اشعه ایکس برای تشخیص از دست دادن غضروف و آسیب استخوان و یا چرخش.
•    تصاویر سی‌تی اسکن از زوایای مختلف زانوی گرفته شده و سپس ترکیب می‌شوند تا نماهای مقطعی از ساختارهای داخلی ایجاد شود.
•    تصویربرداری با رزونانس مغناطیسی یا MRI می‌تواند برای تولید تصاویر مقطعی دقیق‌تر از بافت‌های نرم اطراف آن در زانو، مانند غضروف، تاندون‌ها و رباط‌های موجود در زانو مورد استفاده قرار گیرد.

احتمالاً یکی از مهمترین درمان‌های آرتریت، کاهش وزن است، اگرچه بسیاری از افراد این مسئله را بسیار دشوار می‌دانند. کاهش میزان وزنی که زانوی شما حمل می‌شود، بار و آسیب مفاصل را کاهش می‌دهد و می‌تواند خطر ابتلا به آرتریت را کاهش دهد.

ممکن است لازم باشد که برخی از فعالیت‌های خاص را محدود کنید. همچنین یادگیری روش‌های جدید ورزش ممکن است برای جلوگیری یا کاهش آسیب‌های آرتریت مفید باشد.
•    ورزش آبی برای بیمارانی که مشکلات زانو دارند گزینه‌ی بسیار عالی است.
•    گرفتن عصا با دستی که در مقابل زانوی آسیب دیده است، به کاهش فشار روی مفصل کمک خواهد کرد.

بسیاری از مکمل‌های مفصلی حاوی مولکول‌هایی هستند که بطور طبیعی در بدن ساخته می‌شوند، مانند گلوکزامین و کندروایتین سولفات، و برای داشتن غضروف سالم در مفاصل زانو بسیار مهم هستند. اگرچه مکمل‌های مفصلی ممکن است درد را کنترل کنند، اما اکنون مشخص است که آنها غضروف را احیا نمی‌کنند. مطالعات نشان داده‌اند که معمولاً هیچ فایده‌ای ندارند، اما مصرف آن بهتر است، بنابراین اکثر متخصصان ارتوپدی توصیه می‌کنند که آن را امتحان کنید.
•    بعضی از پزشکان توصیه می‌کنند مکمل‌های مفصلی را برای مدت سه ماه مصرف کنید تا اثرات مثبت آن را ببینید.
•    قبل از مصرف این مکمل‌ها حتماً با پزشک خود مشورت کنید.

تقویت عضلات اطراف مفصل زانو ممکن است به کاهش فشار به زانو کمک کند. جلوگیری از ضعیف شدن ماهیچه‌ها، بخش مهمی از حفظ عملکرد کاربردی زانو و کاهش آسیب بیشتر به مفصل است.

 

داروهای ضد التهابی ضدنسخه و غیر تجویز شده (مانند داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی) داروهایی هستند که به درمان درد و همچنین التهاب در زانو کمک می‌کنند.
•    همیشه قبل از تلاش برای درمان آرتریت با داروهای بدون نسخه، با پزشک خود مشورت کنید، به خصوص اگر داروهای دیگری برای درمان آرتریت مصرف می‌کنید.
•    هرگز از مقدار توصیه شده هر دارویی، بخصوص داروهای ضد التهابی بدون نسخه، تجاوز نکنید. مصرف بیش از حد این داروها می‌تواند تهدید کننده زندگی باشد.

 

چنانچه فیزیوتراپی جواب ندهد، ممکن است پزشک درمان‌های حرفه‌ای را برای شما تجویز کند. برخی از این درمان‌ها عبارتند از:
•    تزریق اسید هیالورونیک در زانو؛ اسید هیالورونیک به روانکاری مفصل کمک می‌کند و به طور طبیعی در مایع زانو وجود دارد.
•    مصرف کورتیکواستروئید یا داروهای ضد روماتیسمی اصلاح‌کننده بیماری؛ برخی از داروهای تجویزی برای درمان آرتروز در دسترس هستند. با پزشک خود مشورت کنید که آیا شما کاندیدای برخی از این گزینه‌های درمانی هستید یا خیر.
•    در صورت نیاز به جراحی با پزشک خود مشورت کنید؛ اگر درمان‌های فوق درد آرتریت را کم نمی‌کنند، ممکن است شما نیاز به یک عمل جراحی مانند فیوژن مفصل یا تعویض مفصل داشته باشید.

 

مجله‌ی آموزش ایلیاد